Domy z gliny przez większość osób postrzegane są jako fanaberia. Okazuje się jednak, że takie budownictwo coraz częściej jest wybierane przez młodych, świadomych ekologicznie ludzi. Od niedawna domy z gliny przestają być jednie koncepcjami w projektach studentów architektury, a stają się konkretnymi realizacjami w coraz większej ilości domów. Od kilku lat panuje bowiem moda na zdrowe, ekologiczne życie. Wiąże się ona ze wzrostem świadomości społeczeństwa oraz odwrotem od korporacji i wielkomiejskiego życia. Powrót do korzeni dotyczy także budownictwa. Domy z gliny: ekologiczne i nowoczesne Jednym ze sposobów na dom ekologiczny jest właśnie użycie gliny jako budulca – głównie w postaci „tynku”, którym okładany jest drewniany szkielet wypełniony sprasowaną słomą. W trakcie budowy wykorzystywane są znane od tysięcy lat metody, które przystosowano do dzisiejszych potrzeb. Materiały budowlane są przy tym naturalne i mało przetworzone. Nie zawierają szkodliwych substancji toksycznych. Do ich produkcji wykorzystuje się niewiele energii, co ogranicza emisję dwutlenku węgla do środowiska. Dodatkowo resztki z budowy mogą posłużyć jako kompost lub zostać wtórnie przetworzone – na przykład przy budowie nowego domu. Historia budowania z gliny W Polsce budowanie z użyciem słomy i gliny było znane już w XVIII wieku. Budujący dla rodzin Czartoryskich i Radziwiłłów Piotr Aigner, autor poradnika „Budownictwo wieyskie z cegły glino-suszoney”, stosował tę technikę przy stawianiu dworów, kościołów i pałaców. Po drugiej wojnie światowej temat popularyzowali Andrzej Rzymkowski (profesor Politechniki Krakowskiej) oraz architekci Maciej Hyła i Danuta Kupiec-Hyła. Obecnie na terenie naszego kraju budowaniem domów z gliny zajmuje się kilka niewielkich przedsiębiorstw, które często organizują również warsztaty i szkolenia. Nie tylko lepianki Chociaż większości osób domy z gliny kojarzyć się mogą z prymitywnymi lepiankami, to dzięki nowoczesnym technologiom użytym do produkcji cegieł spełniają one wszelkie nowoczesne wymagania techniczne. Specjaliści zapewniają, że z tych materiałów można zbudować właściwie wszystko – glinę bowiem bardzo łatwo modelować (na ścianach możemy nawet tworzyć swoiste płaskorzeźby). Domy z gliny: zalety i wady Plusy: Domy z gliny są naturalne i ekologiczne. Do ich budowy wykorzystuje się jedynie naturalne surowce, która po zakończenie eksploatacji mogą ulec biodegradacji lub też ponownemu użyciu (np. jako tynki w budowie nowego domu). Pomimo użycia drewnianego szkieletu i słomianego wypełnienia, domy są trwałe i ognioodporne. Zawdzięczają to zarówno grubym glinianym tynkom, jak też sprasowanej słomie (jest ona materiałem niepalnym). Budowa jest uproszczona w stosunku do tradycyjnego domu. Koszty można znacznie obniżyć dzięki rezygnacji z ekipy budowlanej: wiele prac można bowiem wykonać samodzielnie pod okiem doświadczonego inżyniera. Glina utrzymuje stały poziom wilgoci wewnątrz domu – dom „oddycha”. Na takim tynku nie osadza się kurz, dlatego są one świetnym rozwiązaniem dla alergików. Domu z gliny mają dobrą izolację akustyczną i termiczną. Minusy: Wszelkie instalacje muszą być doskonale zaizolowane przed wilgocią. Glina może popękać podczas wysychania. Masywne ściany wewnętrzne o grubości ok. 50-60 cm. Niewielka liczba wykonawców specjalizujących się w tej technologii. W słomianym wypełnieniu często znajduje się mnóstwo nasion – ściany mogą po pewnym czasie „zakwitnąć” (choć może to być zaletą). Twoi znajomi będą pukać się w głowę, kiedy powiesz im, że budujesz dom z gliny i słomy. Materiały i technologie Przy budowie domów z gliny wyróżnia się dwie główne technologie. Obie wykorzystują wyłącznie ekologiczne i biodegradowalne surowce, różnią się jednak sposobem ich stosowania. Pierwsza metoda zakłada mieszanie gliny ze słomą, trocinami i keramzytem (glina lekka) lub z piaskiem (glina ciężka). W ten sposób w prasie ręcznej lub hydraulicznej powstają tak zwane bloczki gliniane. Z takich cegieł można budować zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne ściany nośne. Łączy się je przy użyciu zaprawy glinianej. Druga metoda polega na zbudowaniu drewnianych konstrukcji szkieletowych, które następnie wypełnia się zbitymi kostkami słomy, a na koniec pokrywa grubą warstwą samej gliny. Tak budowane ściany mają bardzo dobry współczynnika przenikania ciepła U=0,12Wm²/K. Oznacza to znaczne obniżenie kosztów ogrzewania: dom jest ciepły zimą, a chłodny latem. Niestety, glinę do budowy najczęściej pobiera się z leżących nieopodal źródeł ziemnych (nieźle sprawdzają się też nadrzeczne iły). Z tego powodu materiał ten... nie będzie posiadać żadnych certyfikatów, w związku z czym nie można go wykorzystywać podczas budowy obiektów użyteczności publicznej. O jednostkowym dopuszczeniu ich do użycia architekt może zatem zdecydować tylko w przypadku budowy domów prywatnych. Dom z gliny: koszty będą... różne Budowa glinianego domu jest z pewnością dużo tańsza niż przy użyciu klasycznych materiałów. Widać to już na poziomie kupna potrzebnych surowców. Przy budowie domu o powierzchni około 100 metrów kwadratowych materiały będą kosztować około 50 tysięcy złotych (cena ze stolarką i pokryciem dachowym, ale bez przyłączy, białego montaży i wkładu kominkowego). Tańsza będzie robocizna, a biorąc pod uwagę, że część prac można wykonać samemu, cena spada jeszcze bardziej – odpada konieczność wynajęcia ekipy budowlanej. Architekci zapewniają, że po krótkim szkoleniu dom z gliny może zbudować każdy, kto potrafi utrzymać narzędzia i nie boi się fizycznej pracy. Dla tych, którzy jednak nie czują się mocni w budowlance, istnieje możliwość zamówienia gotowego domu. Firmy specjalizujące się w budowaniu z gliny oferują różne standardy wykończenia. Średnia cena stanu surowego zamkniętego to około 600 – 700 zł/m2, natomiast za domu zbudowany „pod klucz” należy zapłacić około 1000 – 1500 zł/m2 zależnie od standardu wykończenia. Koszty mogą się jednak znacznie podnieść w przypadku prac artystycznych i luksusowych wykończeń. Czas budowy takiego domu nie powinien przekroczyć 3 – 4 miesięcy. Pamiętajmy jednak, że budowa każdego domu to osobna przygoda. Wyliczenie kosztów i decyzja o ewentualnych oszczędnościach zależeć będzie przede wszystkim od inwestora. W zależności od czasu, jaki możemy poświęcić na samodzielną budowę, dom z gliny może być ciekawą alternatywą dla kupna starego budynku, który wymagać będzie remontu. Gliniany tynk: natura w wielkiej płycie Dla tych, którzy myślą o ekologicznym budownictwie, ale nie zdecydują się na budowę domu, architekci i projektanci przygotowali coś specjalnego. Dużym zainteresowaniem cieszy się wykonanie tynku glinianego we wnętrzu nowoczesnego budynku. Usługa ta jest także często możliwa w... bloku z wielkiej płyty! Naturalne tynki z pewnością dodadzą żelbetowym wnętrzom niecodziennego, oryginalnego wyglądu. Nie zapominajmy również o walorach gliny innych niż estetyczne. Już cienka warstwa gliny na ścianach zapewnia jej prozdrowotne działalności – pochłanianie zapachów i szkodliwych substancji (w tym dymu papierosowego) oraz regulowanie poziomu wilgoci w pomieszczeniu. Może właśnie gliniany tynk jest dobrym pierwszym krokiem do bardziej ekologicznego stylu życia?